Ailede taş öyküsü ( renal tubuler asidoz veya absorptif hiperkalsiüri düşünülür. )
Bütün hastalarda :Aşağıdaki tetkikler yapılmalıdır
Tam idrar tetkiki ( sabah ilk idrar örneği alınmalıdır. )
( pH, lökosit, eritrosit, kristal )
Idrar kültürü
Tam kan sayımı ( Hb, Htc, Lökosit, platelet)
Serumda :
Kalsiyum :İyonize kalsiyum ----> kan gazı cihazında ( yoğun bakımda) veya albümin ile beraber düzeltilmiş kalsiyum hesaplanmalı
CO2( HCO3 ) ----> kan gazı cihazında
BUN, kreatinin, ürik asit, Na, K, klor, fosfor ( serum ve idrarda tespit edilen paremetrelerin normal referans aralıkları):
İVP (Taş lokalizasyonu ve nüks açısından anatomik yapı belirlenir)
Elimizde taş varsa taş analizi ( MTA taş analiz dilekçesi )
Elde taş yok ise sistin taraması (özellikle çocuk hastalarda )
Risk faktörleri
Bilateral böbrek taslari
Nüks böbrek taslari
Aile öyküsü pozitifligi
Çocuk hasta
Tek böbrek
Gut, sarkoidoz gibi hastaliklar
Barsak hastaligi veya cerrahisi
Iskelet hastaliklari ( osteoporoz vs.)
Primer hasta fakat riskli meslek
Infeksiyon taslari
Immün yetmezligi olanlar
Tedaviye dirençli tasi olanlar
Basit metabolik değerlendirme :
Serum Ca, ürik asit Na, K, CO2, fosfor, BUN, kreatinin, klor
İki random 24 satlik idrarda: volüm, kreatinin, Ca, oksalat, sitrat, Na, ürat
(24 saatlik idrar toplama şekilleri)
Detaylı metabolik değerlendirme:
İki random 24 saatlik idrarda: volüm, kreatinin, Ca, oksalat, sitrat, Na, K, Mg, BUN,
fosfor, ürat
Random 24 saatlik idrar ölçümünde kalsiyum, oksalat, ürik asit veya sodyum yüksek bulunursa yüksek olan parametre ile ilgili bir hafta fakir diyet sonrası tekrar 24 saatlik idrarda: volüm, kreatinin, BUN, Ca, oksalat, sitrat, Na, K, Mg, fosfor, ürat bakılır.
Serum iyonize kalsiyum veya düzeltilmiş kalsiyum miktarı yüksek, posfor düşük ise PTH bakılır.
Hiperkalsiüri varlığında hiperkalsiüri tipini saptamak için kalsiyum yükleme testi yapılır.
Aile taş öyküsü, hipositratüri ve/veya hiperkalsiüri varlığında : idrar pH > 5,5 , HCO3/CO2, K, CI ve kan pH normal ise inkomplet Renal Tübuler Asidoz varlığını aramak için asit yükleme testi yapılır.
Seçenek: 24 saatlik idrar örneği normal kaba toplanması
Seçenek: 16 saat ve 8 saatlik idrar örnekleri iki ayrı kaba toplanır.
Örnek 06.00-22.00 saatleri arasında 20 ml 6 mmol HCI içeren şişede toplanır. ( A kabı )
Örnek 22.00-06.00 saatleri arasında 10 ml, 0,3mmol sodyum azid içeren şişede toplanır. ( B kabı )
- İdrar örnekleri taşın uzaklaştırılmasından veya obstrüksiyonun giderilmesinden en az 4 hafta sonra toplanmalıdır.
- Enfeksiyon veya hematüri varlığında toplanmamalıdır.
- A ve B kapları TESAV kantininde bulunmaktadır. Biriktirme şekilleri ve kapların
temini merkez laboratuvar tarafından organize edilmektedir.
Asit yükleme testi ( pH, 5,4 veya daha düşükse, Renal Tubuler Asidoz yoktur.)
08.00: kahvaltı + amonyum klorür tabletleri (0,1 gr/kg):150ml su
09.00: idrar toplanması ve pH ölçümü, 150 ml su içilmesi
10.00: idrar toplanması ve pH ölçümü, 150 ml su içilmesi
11.00: idrar toplanması ve pH ölçümü, 150 ml su içilmesi
12.00: idrar toplanması ve pH ölçümü, 150 ml su içilmesi
13.00: idrar toplanması ve pH ölçümü, öğle yemeği
Komplet RTA
İnkomplet RTA
Kan pH : düşük HCO3 :düşük K : düşük Cl : yüksek İdrar pH: >5,5
Kan pH : normal HCO3 : normal K : normal Cl : normal İdrar pH: >5,5
---->Asit Yükleme Testi ---> Kan pH : düşük HCO3 :düşük İdrar pH: >5,5
Kalsiyum yükleme testi
Bir hafta kalsiyumdan fakir diyet, bir gecelik açlık ( kalsiyumdan fakir diyet/ ek-7)
06.00-08.00 açlık idrar Ca/Cr oranı
08.00’de 1 gr oral kalsiyum yüklemesi (45 cc Ca-glukonat ampül kırılarak içilecek)
08.00-10.00 2 saatlik idrarda Ca/Cr oranı
10.00-12.00 2 saatlik idrarda Ca/ Cr oranı
Hiperkalsiüri
Renal Kaçak
Absorptif
Rezorptif
Açlık Ca/Cr
>0,11
>0,11
>0,11
Ca yükleme Ca/Cr
>0,22
>0,22
>0,22
Serum Ca
normal
normal
normal
PTH
değişebilir
normal
normal
Absorptif Hiperkalsiüri
Tip 1
Tip 2
Tip 3
Kalsiyumdan
kısıtlı diyette İdrar kalsiyumu
Değişmez
Azalır
Değişmez
Ca yükleme Ca/Cr Serum CaPTH
Normal
Normal
Azalır
Sistin tarama testi / Sodyum nitroprussit testi :
Beş damla idrar örneği üzerine bir damla % 10’luk sodyum siyanid konulur.
Bir dakika bekledikten sonra bir damla % 1’lik sodyum nitropurissiyat ilave edilir.
İdrarda sülfürlü aminoasit itrahı arttığında siklamen rengi oluşur. Daha sonra
sülfürlü aminoasitin tipini saptamak için Merkez Biyokimya Laboratuvarında özel kağıt
kromotografisi yapılır.